Onderlijnen: wolfraam draad

In de categorie (roofvis) onderlijnen zijn er toch nog nieuwe materialen te ontdekken: wolfraam (Engels: tungsten) onderlijnen van de firma Behr! Te krijgen in Duitsland bij Askari Angelsport! Het voordeel van wolfraam is dat het een extreem hoge dichtheid heeft (19 g/cm3) ten opzichte van staal (7.8 g/cm3) en titanium (4.5 g/cm3). Het zinkt dus een stuk sneller, vandaar dat het op andere plekken ook als loodvervanger wordt gebruikt. Dit is echter in een soort klei om het toch nog kneedbaar te maken; dan wordt het “tungsten putty” genoemd. Daarnaast bestaan er ook karper onderlijnen die wolfraam in zich hebben, die onder andere hier te koop. Omdat het sterk en stijf is, kunnen de lijnen voor roofvis dun blijven en vlechten zou ook mogelijk moeten zijn. Voor zover ik weet zijn ze in Nederland niet te krijgen, maar ik ga mijn best doen om er toch een paar te bemachtigen!

Geplaatst in Lijnen, Onderzoek, Ontwerp, Producten | Getagged , , , , , | Laat een reactie achter

Onderlijnen: Kevlar staaldraad

Na het vorige artikel over titanium onderlijnen, kwam ik er achter dat er ook Kevlar onderlijnen bestaan. De enige firma in Nederland die dit soort onderlijnen verkoopt is Albatros Hengelsport voor zover ik weet. Omdat ik natuurlijk nieuwsgierig ben naar wat het precies is, heb ik er meteen een aantal besteld. Volgens de advertentie gaat het om “Kevlar met staaldraad coating”, maar ik vermoed dat het precies anderom is, namelijk staaldraad met Kevlar coating. Kevlar is een merknaam van Dupont voor para-aramide vezels. In Nederland is er een vergelijkbare vezel met de naam Twaron op de markt gebracht door Akzo. Dit onderdeel is ooit weer verkocht en hoort nu bij Teijin. Hoe dan ook zijn het dus zeer sterke, stijve vezels, vergelijkbaar in eigenschappen met Dyneema, UHMWPE, alleen kan het tegen hogere temperaturen, maar heeft het een hogere dichtheid. Ze worden gebruikt voor allerlei militaire toepassingen (kogelwerend) maar ook bijvoorbeeld in Sportex hengels.

Je kunt van Kevlar ook coatings maken, die worden soms als alternatief voor Teflon (PTFE) gebruikt in bijvoorbeeld pannen. En daar zijn we meteen bij onze toepassing: slijtvastheid. Ik vermoed dat de staaldraden met Kevlar gecoat worden om ze langer mee te laten gaan ten opzichte van staaldraad met een normale coating. Aan de andere kant zou het ook gebruikt kunnen worden als extra draden, geweven tussen de staaldraden om een hogere soepelheid aan het geheel te geven. Dit lijkt ook zo op het plaatje. Zodra ik ze binnen heb zal ik er een paar mooie foto’s van posten!

De genoemde Albatros Kevlar onderlijnen kun je hier of hier aanschaffen.

Geplaatst in Lijnen, Onderzoek, Producten | Getagged , , | Laat een reactie achter

En alweer een stukje Nanofil gratis!

Deze keer zat er bij een gratis catalogus van de grote Duitse hengelsportwinkel Askari weer een klosje Nanofil. In dit geval ging het om de 0.06 mm variant, dus iets dikker dan dat er de vorige keer bij de Fisch und Fang zat. Zie ook de vorige post daarover. Ik zal binnenkort eens kijken of die dikkere lijn inderdaad zoveel dikker is onder mijn microscoop. Ook hoop ik snel de eigenaar te kunnen worden van een handtester voor de sterkte van lijnen van het merk Stroft.

Nanofil kun je onder andere bij Goedkopervissen.nl of bij Raven kopen.

Geplaatst in Lijnen, Producten, Update | Getagged , , | Laat een reactie achter

Composieten in hengels

De definitie van een composiet luidt: “een materiaal dat bestaat uit een combinatie van twee of meer andere materialen en dat betere eigenschappen heeft dan de losse componenten”. Wat die betere eigenschappen zijn kan erg uiteen lopen. Echt bijzonder zijn composieten niet omdat de meeste natuurlijke materialen composieten zijn. Bomen bijvoorbeeld maar ook menselijk “materiaal” zoals botten en huid. In het dagelijks leven betekent dat er een combinatie van materialen wordt gekozen die zinnig is. Dus bijvoorbeeld een stijf maar bros materiaal met een flexibel maar taai materiaal. Op die manier kun je een stijf maar toch taai materiaal maken. Dit is precies hoe composiet voor hengels wordt gekozen! Er zijn (minimaal) twee componenten: de (keramische of kunststof) vezels en de (kunststof) hars. In het begin van de overgang van natuurlijke materialen (bijvoorbeeld bamboe) voor hengels naar industriële materialen was de keuze in zowel de vezels als de hars nog beperkt. Er werden ook combinaties gemaakt, bijvoorbeeld een bamboe handdeel en een glas(vezel) top, maar ik dwaal af.

Lees verder

Geplaatst in Hengels, Onderzoek, Ontwerp, Producten | Getagged , , , , , | Laat een reactie achter

Stalen versus titanium onderlijnen

Bij een bezoekje aan de Visma werd mijn aandacht getrokken door een advertorial van een groothandel die titanium onderlijnen aanbood. Bij de stand aangekomen heb ik mij laten informeren over deze onderlijnen. Er blijkt een aantal redenen te zijn om deze titanium leaders te gebruiken ten opzichte van roestvaststalen onderlijnen:

  • Titanium is dunner bij dezelfde treksterkte
  • De onderlijnen hebben meer rek
  • Titanium is soepeler en kinkt minder

Om dit te kunnen begrijpen moeten we een aantal eigenschappen vergelijken van roestvast staal (RVS) en titanium. In de tabel hieronder staat daarvan de samenvatting. Allereerst blijkt dat titanium een aanzienlijk lagere dichtheid heeft. Het is dus dunner dan RVS bij dezelfde sterkte. Inderdaad blijkt ook de rek een stuk groter: 25% i.p.v. 7%. Bovendien is de vloeigrens belangrijk omdat dat het gebied aangeeft waarin (samen met de rek) de vervorming elastisch is. Dat wil zeggen: tot aan de vloeigrens (1100 MPa bij 25% rek) kan het materiaal zonder vervorming terugkeren naar de oorspronkelijke toestand. Dat is bij RVS dus bij veel lagere druk en rek.

Tenslotte wordt er gesproken over kink. Ik neem maar even aan dat dat gaat om het permanent vervormen van het materiaal. Ook daarvoor heeft titanium door de hogere vloeigrens en bijbehorende rek een voordeel. Daarnaast is de stijfheid (E-modulus) ongeveer de helft, waardoor het materiaal soepeler aanvoelt. Kortom, de claims zijn materiaalkundig allemaal te verklaren!

Natuurlijk is het zo dat deze lijnen duurder zijn, maar ten opzichte van andere hoge kwaliteit afgemonteerde onderlijnen is dit verschil niet erg groot. Losse draad kan wel erg in prijs verschillen. Het verschil in prijs daarvan kan oplopen tot een factor 20! Aan u de keuze in prijs-kwaliteits verhouding!

Complete titanium onderlijnen kun je onder andere bij Raven.nl kopen.

DraadStijfheid (GPa)Vloeigrens (MPa)Rek (%)Dichtheid (g/cm^3)
RVS20076077.8
Titanium1101100255

N.B. Ik heb hier RVS en titanium vergeleken omdat die in zout water redelijk corrosie bestendig zijn, in tegenstelling tot stalen onderlijnen.

 

Geplaatst in Lijnen, Onderzoek, Ontwerp, Producten | Getagged , , , | Laat een reactie achter

Hoe een Daiwa vaste hengel wordt gemaakt

Geïnspireerd door twee posts op het blog van Robert Valkeneer, namelijk: “Hoe wordt een hengel gemaakt, deel 1” en, verrassend: “Hoe wordt een hengel gemaakt, deel 2”, post ik hieronder een link naar een video van zo’n zelfde proces. Onderstaand dus een video van de vrienden van het Engelse Angling Times die in een fabriek van Daiwa een rondje lopen langs de productie van vaste hengels. In 10 minuten video wordt haarfijn uit de doeken gedaan hoe een vaste hengel gemaakt wordt. Ik zal in de volgende posts het proces in stappen beschrijven.

Geplaatst in Hengels, Ontwerp, Producten | Getagged , | Laat een reactie achter

Nylon lijnen in de winter: de invloed van temperatuur

Voor het vissen tijdens koude omstandigheden geldt dat lijnen zich anders gaan gedragen. Als je hengelsportboeken van twintig jaar geleden leest, zoals het bekende boek van Kees Ketting, zul je vaak tegenkomen dat er wordt aangeraden om in de winter gevlochten lijnen te gebruiken. De reden die hiervoor wordt opgegeven is dat de „stugheid” van de nylon lijnen zeer veel toeneemt bij de lagere temperatuur. Met stugheid wordt dan bedoelt dat de lijn niet meer zo makkelijk buigt, niet meer soepel beweegt. Om de invloed van temperatuur op kunststoffen te kunnen begrijpen is het belangrijk om te beseffen waaruit kunststoffen zijn opgebouwd: hele lange ketens van atomen die door elkaar liggen. Die ketens kunnen ook chemisch aan elkaar vastzitten op sommige plekken.

Er zijn drie soorten kunststof: thermoplasten, thermoharders en elastomeren. Bij de eerste soort zitten de lange slierten schijnbaar willekeurig in elkaar gewikkeld, soms in gebiedjes met een kristalachtige structuur, maar de ketens zijn niet chemisch aan elkaar verbonden. Voor thermoharders geldt dat de ketens op behoorlijk veel plaatsen zo vast aan elkaar zitten dat ze niet meer kunnen bewegen. Elastomeren („elastiek”) bestaan ook uit aan elkaar verbonden ketens, maar deze bindingen zijn veel schaarser en flexibeler. Vandaar dat een elastiekje ook weer naar zijn oorspronkelijke vorm terugkeert nadat je hem hebt uitgerekt. Voor al deze kunststoffen geldt dat ze zich soepel of juist stijf gedragen. Dit hangt af van de soort atomen en de lengte van de ketens, maar ook van de temperatuur. Er is voor alle kunststoffen een bepaalde temperatuur waarboven ze zich soepel gedragen, daaronder is het gedrag hard, glasachtig. Deze temperatuur wordt de glasovergangs temperatuur genoemd, oftewel Tg. Voor thermoharders geldt dat hun Tg enkele tientallen graden boven nul ligt, bijvoorbeeld bij epoxy bij 60°C. Bij kamertemperatuur is epoxy dus hard. Thermoplasten (denk aan boterhamzakjes van polypropyleen, PP) hebben een veel lagere glasovergangs temperatuur, rond de 0°C of zelfs daaronder. Dat betekent dus dat ze altijd soepel zullen zijn bij kamertemperatuur. Voor elastomeren geldt eigenlijk hetzelfde als voor thermoplasten, maar de Tg ligt daarvan meestal nog lager, dit kan enkele tientallen graden onder nul zijn. Met een simpele test in de vriezer kun je al zien dat een elastiek hard wordt en minder kan worden uitgerekt voordat hij breekt.

Tot zover de materiaalkunde, nu terug naar de lijnen! Alle lijnen zijn thermoplasten, zelfs de gevlochten. Dit betekent dus dat hun Tg rond kamertemperatuur of lager ligt! De precieze temperatuur kun je eigenlijk alleen wetenschappelijk nauwkeurig bepalen, maar er zijn wel algemene gegevens bekend. Voor de superlijnen (en hierbij maakt het niet uit of ze gevlochten of „fused” zijn) is de Tg van het materiaal ongeveer -110°C. Voor nylon is de Tg = 47°C en voor fluorocarbon Tg = -35°C. Het lastige is dat lijnen zeer uitgestrekte ketens bevatten en daardoor veranderen de eigenschappen ook. De waarden die ik hier geef zijn waarschijnlijk voor de bulk, niet de uitgerekte lijnen. Hoe dan ook, bij -10°C zoals we deze winter al een paar keer ruim gehaald hebben, zijn nylon lijnen dus minder soepel dan de andere soorten omdat ze ver onder hun Tg gebruikt worden en de andere daar dus nog ver boven zitten. Bij vrieskou zullen nylon lijnen dus zeker niet meer zo soepel zijn als in de zomer! Het water blijft natuurlijk altijd boven de nul graden, dus in het water zal nylon wel weer iets soepeler worden, maar erboven merk je duidelijk verschil.

Eigenschap Nylon Fluoro UHMWPE
Stijfheid (GPa) 2.3 2.9 65
Glasovergangstemperatuur (°C) 47 -35 -110

Als je nog meer wilt weten over deze en andere materiaalkundige en hengelsport onderwerpen, kijk dan eens bij mijn lijstje aangeraden boeken of schrijf je in voor de nieuwsbrief om het voorproefje op mijn ebook te krijgen.

Geplaatst in Lijnen, Onderzoek, Producten | Getagged , , , , | Laat een reactie achter

Nog een trend: koolstofvezels in slingers?

Bij Spro voor 2012 twee nieuwe molens met koolstofvezel versterkte slinger in plaats van gefreesd aluminium: de GoldArc en de GrandArc. Die was ik al wel vaker tegengekomen, koolstofvezelversterkte slingers, bijvoorbeeld bij de Mitchell Mag Pro Lite, DAM Quick Hybrid (ook met magnesium behuizing) en ook de Pflueger Patriach heeft er één. Dit waren echter de 2010 modellen, dus echt nieuw is het allemaal niet meer. Interessant weetje: deze slingers zitten verlijmd in de aluminium bussen, wat waarschijnlijk een stuk lichter is dan met klinknagels of schroeven zoals bij de eerder genoemde Quantum Exo molen. Maar die waren juist ontworpen met het oog op het gewicht? Hmmm…

Geplaatst in Molens, Ontwerp, Producten | Laat een reactie achter

Keramische lagers: nieuwe trend in molens?

In de Beet van deze maand (december 2011): een dubbele pagina advertentie van Spro’s nieuwe molens voor 2012. Een aantal nieuwe modellen met interessante nieuwe materiaalkundige features (zie ook de volgende post), waarvan er voor mij één duidelijk uitsprong: de Zalt-Arc XS (niet te verwarren met Zalt wobblers) Een molen die speciaal ontwikkeld is voor vissen in zout water. Met een nieuw onderdeel: een “corrosievrije porseleinlager”. Plaats: de lijnroller. Eigenlijk wel logisch omdat die het in het water het zwaarste te verduren heeft. Dus geen roest meer, mooi! Dat hij kan breken wordt natuurlijk niet vermeld en ook de slijtvastheid van de laag waarover hij heen draait wordt nergens vermeld, maar reken maar op rammelende metalen bussen. Want voor zover ik het kan zien zit er een “normale” stalen lijnroller overheen, voorzien van goudkleurig titaannitride (TiN, ook een keramiek, maar dan een dun laagje!). Overigens lijkt me aan de kleur te zien dat het gaat om siliciumnitride (Si3N4), een technisch keramiek dat vaker voor lagers wordt gebruikt. Porselein klinkt natuurlijk veel beter, maar het gaat hier toch echt om een zogenaamd technisch keramiek. Eigenlijk te vergelijken met de oogvoeringen van bijvoorbeeld siliciumcarbide (SiC). Deze keramieken zijn zeer hard en slijtvast en siliciumnitride is goed bestand tegen schokken. Het is wel veel duurder maar dat weegt weer op tegen de langere levensduur en het zou door de lagere wrijvingsweerstand een stuk beter lopen. Ik ben benieuwd!

De Zalt-ARC XS is onder andere hier te koop in maten 730 (€68,95) tot 755 (€86,50)

Geplaatst in Molens, Ontwerp, Producten | Laat een reactie achter

Quantum Exo(tische materialen)

Een mooi voorbeeld van hoe ontwerp en materiaalkeuze tot een beter product kunnen leiden zijn de nieuwe molens van Quantum (in Europa valt dit merk onder Zebco, met onder andere Browning). In Nederland minder bekend, maar bij onze oosterburen kom je ze wel vaker tegen. In het bovenste segment heeft Quantum (niet te verwarren met de Kwantum) een hele lijn spullen uitgebracht onder de naam “Exo PT™”. Het interessantste zijn de molen en de reel met die naam, want het ontwerp daarvan is vanaf het begin volgens een ander concept gedaan. In hun eigen woorden: “Metal Where It Matters™”, oftewel alleen metaal daar waar het strikt noodzakelijk is. Natuurlijk was het doel en zo licht mogelijke molen en reel te creëren maar zonder dat dat ten koste zou gaan van de sterkte en stijfheid. En eerlijk is eerlijk, ze hebben er hun best op gedaan, zie ook de mini site die ze geheel aan hun Exo producten hebben gewijd. Naar de molens kijkend valt meteen op dat er grote delen open zijn gelaten, waar bij traditionele ontwerpen meestal materiaal op die plekken zit. Het ontwerp is zo gemaakt dat het de buitenste delen (vandaar de naam exo(skelet)) het sterkste zijn uitgevoerd in gegoten aluminium legering AA6061-T3 met een supergeheime samenstelling. Voor de delen die minder stijfheid moeten hebben is een speciaal soort koolstofvezel versterkte kunststof gebruikt, waarbij geclaimd wordt dat die vezels aanzienlijk langer zijn (8 mm i.p.v. 1-2 mm) dan bij standaard soorten en het materiaal 2.6 keer sterker is. Ze hebben er zelfs een speciale naam voor bedacht: C4LF™. Al met al zou dat betekenen dat er op minder kritische plaatsen 50% gewicht is bespaard. Ten opzichte van een magnesium legering zou in totaal voor de constructie 38% sterkte zijn gewonnen en in vergelijking met een koolstof composiet zelfs 6 keer.
Ze gaan zelfs zo ver dat ze hun kunstwerkjes pletten op een drukbank, dat is nog eens aanschouwelijke marketing! En natuurlijk moeten de Amerikanen er weer overheen rijden met hun truck…
Op zich ziet dit er allemaal zeer betrouwbaar uit; je kunt inderdaad door slim ontwerp en materiaalkeuze aanzienlijk lichtere molens maken. Er schoten me direct twee dingen te binnen toen ik de informatie op de site en in de catalogus las:
1. De koolstofvezel versterkte kunststof doet me erg denken aan Shimano’s CI4 kunststof denken, hoewel Shimano beweert dat het maar 20% verschil maakt met gewone koolstofvezel versterkte kunststoffen.
2. Ze zijn wel even ongeveer even licht als molens van andere materialen, zie ook deze post over magnesium, maar de sterkte daarvan is natuurlijk lastig te meten. Hoewel in een van de filmpjes wel werd aangetoond dat een andere molen doorboog bij 15lb belasting en de Exo niet.
Een klein detail is verder dat de beugelarm van de molen van een nikkel-titanium legering gemaakt is, oftewel Nitinol (geheugenmetaal).

Prijs: reken maar op iets onder de €300 voor een molen (€259) of reel (€279), leverbaar vanaf januari/februari 2012.

UPDATE: Zowel de molen als de reel zijn te koop bij Askari, een Duitse (web)winkel, voor €209 (reel) en €189 (molen).

Geplaatst in Molens, Ontwerp, Producten | Getagged , , , | Laat een reactie achter